یکی از معضلات آموزشی سیستم دانشگاهی کشور ما توجه بیش از حد به حجم و کمیّت پایاننامه های دانشجویی است. دانشجویان مقاطع دکتری و کارشناسی ارشد برای جلب رضایت اساتید، بعضاً با استفاده از شیوة کپی- پیست (copy & paste) حجم پایاننامه ها را افزایش می دهند.

هر چند که پیش زمینة نوشتن پایاننامة خوب، مرور و خواندن مطالب قبلی و احاطه کامل به حوزة تخصصی مورد نظر است، اما باید توجه داشت که پایاننامه، جزوة آموزشی و یا کتاب درسی نیست و ذکر مفصل مطالب پیشین غیر از تکرار واضحات چیز دیگری نیست.

دوستی تعریف می کرد که در جلسة پیش دفاع یکی از دانشجویان دکتری، اساتید حاضر در جلسه، پایاننامه را رد کردند. دلیل این امر هم صرفاً این بوده که حجم پایاننامه کم است و شمار رفرنس های مورد استفاده نیز قابل توجه نیستند. جالب اینکه حجم پایاننامه دانشجوی مذکور دویست و هفتاد صفحه بوده است!

این امر باعث کنجکاوی ام شد تا بدانم در ممالک راقیه هم امور بدینسان می گذرد یا نه؟!

با رجوع به اینترنت و تحقیق در بانک های اطلاعاتی مشاهده کردم که حجم پایاننامه ها (اگر به مثابه یک معیار مستقل تلقی شود!) در دانشگاه های معتبر دنیا، بسته به موضوع و حوزة تحقیق، عموماً بین پنجاه تا پانصد صفحه در نوسان است!

در یکی از سایت ها نیز رسالة دکتری آلبرت انیشتین (Albert Einstein) را دیدم. رساله ای به غایت مختصر (25 صفحه) و صد البته مفید. البته دوست عزیزم آقای امیر اکبری که تجربه تحصیل در آلمان را نیز دارا هستند لطف کردند و اطلاعات مفیدی را در مورد انیشتین و رساله  دکتری ایشان در اختیارمان گذاشتند که ذکر آن نیز بر قوت و اهمیت بحث خواهد افزود: "تعداد صفحات پایان نامه ایشان وقتی به انگلیسی ترجمه شده، به 25 صفحه رسیده است. در واقع پایان نامه ایشان به زبان آلمانی در 17 صفحه در قطع  آ5  نگارش یافته بود. او در دانشگاه زوریخ و تحت راهنمایی پروفسور کلاینر و پروفسور بورخارت در 30 ماه می 1905 کار رساله اش را آغاز و در 15 ژانویه 1906 یعنی در 8 ماه و نیم بعد، به دریافت درجه دکتری نائل می آید. سال 1905 بعد ها به سال انفجار نبوغ معروف شد. زیرا در همین سال آلبرت آینشتاین علاوه بر رساله دکتریش، به ارائه سه تئوری دیگر از جمله تئوری نسبیت اقدام می نماید».

فکر کردم بهتر است فایل انگلیسی رسالة دکتری انیشتین را در اینجا بیاورم تا بلکه شاهدی باشد بر این مدعای به ظاهر بدیهی که کمیت فی نفسه مهم نیست!

به نقل از سایت همکار http://sociran.com